مقالات دانشجويي رايگان-مقالات دانشجويي -مقالات انگليسي به فارسي

استاد : مهندس آرش بخشا

گردآورنده : حامد صمدیان

مقدمه:

نيروي كار ملي در مسير توسعه كشور، بعنوان سرمايه اي گرانبها در معرض مخاطرات و آسيب هاي جدي در بخشهاي مختلف اقتصادي قرار دارد. مشكلات و تهديدهاي گوناگون محيطي و عوامل طبيعي سبب مي گردد تا همه ساله تعدادي از كارگران در محيط هاي توليدي بعلت حوادث ناشي از كار يا بيماريهاي ناشي از عوارض محيط كار، جان خود را از دست داده يا دچار مسموميت‌ها و معلوليت‌هاي گوناگون شوند.

حوادث ناشي از كار و بيماريهاي حرفه اي مشكلي نيست كه به تازگي رخ نموده باشد بلكه از روزي كه بشر با كار آشنا شده با آن دست به گريبان بوده و در نقاط مختلف جهان اتفاق مي افتد. اما نكته مهم، توجه به علل حوادث و يافتن راه حلهايي براي جلوگيري و يا كاهش آنهاست.

فرهنگ ايمني و حفاظتي در محيط كار ارتباط مستقيم با سلامت و بهداشت نيروي كار، رشد و توسعه اقتصادي جوامع دارد و مديريت منابع انساني نيازمند صيانت از نيروي كار و ايمن سازي محيط كار است.

در كشور ما ساليانه مبالغي جهت غرامتهاي دستمزد ناشي از ايام بيماري و نقص عضو ناشي از حوادث كار هزينه مي گردد و خساراتي به نيروي انساني فعال جامعه وارد مي گردد.

با توجه به اینکه آنالیز حوادث مرتبط با برق نشان مي دهد كه بسیاری از این نوع حوادث كه بعضاً به پیامدهای فاجعه باري نیز منتهی شده اند در اثر عللی بوقوع پیوسته اند كه با بکارگیری روشهای ساده و اعمال احتیاط بیشتر قابل پیشگیری بوده اند . در این بخش بیشتر به سه عامل شایع و حادثه ساز در میان پیمانکاران یعنی برق گرفتگی - اتصال کوتاه - سقوط از سر تیر خواهیم پرداخت. در انتها نیز عوارض ناشی از برق گرفتگی را بررسی خواهیم کرد .

بقیه در ادامه مطلب

پیشگفتار

خطرات الكتريسيته

هر جايي كه با ابزار برقي يا جريان الكتريكي سرو كار داشته باشيد ريسك خطرات الكتريكي بوي‍ژه شوك الكتريكي وجود دارد . امكان دارد هر كسي با اين نوع خطرات در خانه يا محيط كار در معرض تماس قرار گيرد . كارگران بيشتر در معرض اين گونه خطرات هستند زيرا محل كار آنها مي تواند با ابزار آلات و مواد مختلف شلوغ شود و ميزان ريسك در كار نيز بيشتر است زيرا در بعضي از مشاغل از ابزار هاي برقي استفاده مي شود .

كارگران حرفه اي برق بايد توجه خاصي به خطرات برقي داشته باشند زيرا در صورت تماس با ولتا‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ژ الكتريكي جريان ، مي تواند به بدن منتقل شده و منجر به شوك ، سوختگي و آسيب هاي جدي يا حتي مرگ گردد . امروزه بدون فكر كردن راجب خطرات الكتريسيته از آن به عنوان منبع انرژي استفاده مي شود زيرا الكتريسيته بخشي از زندگي ما شده و اغلب با احتياط با آن برخورد نمي شود در نتيجه به طور متوسط درجهان يك كارگر به واسطه شغلش با جريان برق كشته مي شود . مرگ ناشي از برق سومين علت اصلي مرگ بعد از مرگ ناشي از وسايل نقليه و قتل ميباشد . كه مربوط به كارگران بين سنين 16 و17 سال مي باشد . مرگ ناشي از جريان برق علت %12 همه مرگ ها در محيط كاري در بين كارگران جوان است .

• علل حوادث منجر به برق گرفتگی

1. عدم زمین کردن شبکه خطوط بعد از قطع برق یا قطع سیم زمین در تجهیزات
2. عدم آزمایش شبکه خطوط از نظر برق دار بودن
3. استفاده از پیمانکار بی تجربه و یا کم تجربه در احداث یا نوسازی شبکه و نظارت سهلانگارانه و ضعیف ناظرین در این موارد
4. خرابی بازو ها و فرسودگی و عدم سرویس به هنگام سکسیونر زمین
5. مانور اشباه به علت به روز نبودن اطلاعات نقشه مانوری و به روز نکردن اطلاعات مسئولین هر بخش
6. عدم هماهنگی بین گروه پیمانکار ( به علت خصوصی سازی و عدم تغییرات ساختار سنتی با آن ( با برق منطقه ای در قطع برق در زمان مقرر
7. مانور اشباه به علت به روز نبودن اطلاعات نقشه مانوری و به روز کردن اطلاعات مسئولین هر بخش
8. خرابی و فرسودگی بازو های سکسیونر و تجهیزات مشابه و د ر نتیجه عدم قطع برق
9. عدم بازدید بصری و اطمینان کاذب به تجهیزات بعد از اعمال دستور قطع
10. کار بر روی شبکه 400v بدون توجه به قطع یا وصل بودن شبکه 20kv تغذیه آن

1. عدم اطلاع از طراحی خطوط 400v که چند فیدر تغذیه دارند و قطع یک فیدر تغذیه خط
2. ورود ولتاژ پیش بینی نشده به شبکه
3. آموزش ندیدن پیمانکاران در باره نحوه صحیح تست و تعمیر و نگهداری تجهیزات و اصول ایمنی لازم برای کار
4. عدم استفاده از تجهیزات حفاظتی چون دستکش 400v فاز متر 20kv یا معیوب بودن آنها
5. عدم رعایت فاصله ایمنی از تجهیزات
6. عدم هماهنگی بین گروه پیمانکار با گروه پیمانکار دیگری که بر همان خط مشغول به کار است که بدون اطلاع دیگری خط را برق دار می کنند.
7. قطع نکردن هر دو خط از خطوط دو مداره برای سرویس و نگهداری یکی از آنها
8. نقص سیستم های زمین تجهیزات از دید دزدی کابل زمین
9. برخورد صاعقه به خط
10. تعجیل در کار و عدم هماهنگی با ارگان های مرتب

اغلب خطر برق گرفتگی در مواقعی پیش می آید که پوشش سیمهای برق معیوب شده باشد اگر روپوش سیمهای حامل برق پاره یا در آ ن شکافی ایجاد شود در موقع دست زدن ممکن است سانحه ای بوجود آید همچنین ممکن است پوشش سیمهای داخلی مو تورها یا دستگاههای الکتریکی ساییده یا سوخته شود و در اثر تماس با بدنه دستگاه مخاطراتی ایجاد کند این مورد بیشتر در موتورها یا دستگاههایی که قابل حرکت بوده و آنها را برای انجام کار ا ز نقطه ای به نقطه دیگر حمل می کنند پیش می آ ید .اگر شدت جریان از 25 میلی آمپر تجاوز کند در موقع عبور از بدن موجب مرگ می شود. مقاومتی که بدن شخص در مقابل عبور جریان برق بوجود می آورد متفاوت است و از 500 تا 5000 اهم یا بیشتر می رسد . این اختلاف مقاومت بستگی به طبیعت شخص و وضع محیطی دارد که در آن قرار گرفته است . در شرایط نا مساعد و مواردی که تدابیر حفاظتی کامل اتخاذ نشده باشد یک اختلاف پتانسیل مختصر مثلا 15 تا 20 ولت نیز ممکن است برای شخص خطرناک باشد . البته عبور جریان نیز در شدت برق گرفتگی و خطرات ناشی از آ ن دخالت تام دارد . اگر در دستگاههایی که با فشار ضعیف 24 ولت کار می کنند اتصال بدنه بوجود آ ید ممکن است به اشخاصی که در مورد برق گرفتگی حساسیت و استعداد دارند آسیب برساند زیرا اگر مقاومت بدن شخص در حدود 1500 اهم باشد جریانی معادل 48 میلی آمپر از بدن عبور کرده و چون میزان آ ن از حد 25 میلی آمپر بیشتر است باعث مرگ او خواهد شد . R = V/I

بدین ترتیب علت اکثر برق گرفتگی ها را می توان عدم رعایت اصول ایمنی از سوی پیمانکاران و ناظرین اجرا و سهلانگاری پیمانکاران در استفاده از لوازم ایمنی شخصی خود دانست.

پیشنهادی سازنده برای جلوگیری از خطر برق گرفتگی

1. ارائه آموزش و نظارت در باره رعایت اصول ایمنی در ریز موارد تجهیزات استفاده شده
2. رعایت کلیه مراحل چارت بی برق نمودن در تعمیر خطوط سرد و گرم از سوی پیمانکار
3. دوره سرویس و نگهداری و بازدید عینی مستمر از صحت عملکرد تجهیزات
4. کمیته ایمنی برق منطقه ای باید تقویت شده و به بررسی علل برق گرفتگی بپردازد و در پی آن مقصرین را توبیخ گرداند و با تعیین علت حادثه از تکرار آن جلوگیری کند
5. شناخت تمامی انشعابات و نقشه عملیاتی و طرح خطوط به روز
6. کنترل ابزار کار با تهیه چک لیست های لازم به همراه تیم های ایمنی
7. قبل از استقرار پیمانکار تجهیزات شخصی و گروهی از نظر کمی و کیفی کنترل شود و دستور تعویض ابزار در صورت نیاز صادر گردد
8. نظارت بر رعایت اصول ایمنی حین کار

1. نظارت بر روحیه پیمانکار و ممانعت از کار های خطرناک هنگام مناسب نبودن روحیه فردی مثل عدم تعمیر خط گرم برای فرد تحت فشار روانی
2. نظارت بعد از پایان پروژه برای کنترل تجهیزات

زیرا بعضی پیمانکاران از ترس مؤاخذه شدن آسیب دیدن تجهیزات ایمنی را گزارش نمی دهنند  مثلا : چوب استیک 20kv را که می شکنند با چسب می چسبانند ظاهری فریبنده ولی خطری مهلک را اگر دقت نشود به دنبال خواهد داشت .

1. کمیته ای باید صلاحیت فنی پیمانکار را با استفاده از آزمون یا ارائه مدارک رسمی از سوی متخصصین HSE بررسی کند تا از افراد بی تجربه به عنوان پیمانکار استفاده نشود .
2. به کار گیری ابزار جریمه در هنگام مشاهده عدم رعایت نکات ایمنی در حین کار و تشویق در صورت رعایت
3. تشکیل جلسات ایمنی ماهانه کمیته با پیمانکاران و کارگران

باید گفت: به روز کردن به همراه بازنگری در طراحی ها و خطوط فرسوده و تجهیزات فرسوده و سیستم زمین و غیره علاوه بر کاهش تلفات شبکه که بحث داغ امروز برق ایران است مسلما باعث کاهش خطر برق گرفتگی هم میشود!

• راههای اصولی برای کاهش خطر برق گرفتگی

1. تامین حفاظت بوسیله ایزوله کردن شخص
2. تامین حفاظت بوسیله ایزوله کردن سیم ترانسفورماتور از زمین
3. تامین حفاظت بوسیله اتصال دادن به زمین
4. تامین حفاظت افراد بوسیله رله دیفرانسیل

• تامین حفاظت بوسیله ایزوله کردن شخص

یکی از راه حل های اساسی برای محفوظ کردن کارگران عبارت است از ایزوله کردن آنها بوسیله دستکش، کاسکت ، لباس یا کفش حفاظتی که از موارد عایق ساخته شده باشد و شخص را در مقابل ورود جریان از بدن حفاظت کند و کف محل کار را با مواد عایق مانند فرش لاستیکی مفروش کرده و یا از زیر پایی یا چهار پایه یا پایه های عایق استفاده شود . دو یا چند جسم هادی یا دستگاههای الکتریکی که نزدیک به هم قرار داشته باشند ممکن است دراثرعواملی مانند اتصالی به بدنه و امثال آ ن دارای اختلاف پتانسیل های مختلف شوند و دست کارگران در آن واحد به هر دوی آنها اصابت کند که دراین صورت با وجود مجهز بودن به کفش عایق جریان خطرناک از بدن کارگر عبور خواهد کرد. شدت جریان خطرناکی که از بدن عبور می کند متناسب با اختلاف پتانسیل بین دو دستگاه فوق الذکر می باشد دراین قبیل موارد می باید این اجسام را بوسیله یک سیم هادی به یکدیگر متصل کرد تا در چنین مواردی اختلاف پتانسیل بین آنها وجود نداشته باشد

اگر شخصی در داخل اتاق یا محفظه ای قرارگیرد که پتانسیل تمام نقاط آ ن باهم مساوی و یکسان باشد تا مدتی که در داخل اتاق باقی مانده خطری برایش نیست ولی به محض اینکه پای خود را برای خروج از اتاق روی زمین گذاشت تحت اثر اختلاف پتانسیل اتاق و زمین دچار برق گر